नेपाली राजनीतिमा पछिल्ला वर्षहरुमा कलाकारिता मिसिदैँ आएका छन् । राजनीतिमा कलाकारिता मिसिएपछि पछिल्ला वर्षहरूमा एउटा नयाँ प्रवृत्ति देखिएको छ। राजनीतिक बहसभन्दा प्रस्तुति, नीतिभन्दा शैली र उत्तरदायित्वभन्दा प्रतीकात्मक गतिविधिले बढी चर्चा पाउन थालेपछि राजनीति वृतमा विभिन्न टिक्का टिप्पणी भइरहेको छ । सामाजिक सञ्जालको प्रभावसँगै नेताहरूले आफ्ना अभिव्यक्ति र गतिविधिलाई राजनीतिक सन्देशभन्दा पनि सार्वजनिक प्रदर्शनको माध्यम बनाउन थालेका छन्। यही प्रवृत्तिले संसदभित्र र बाहिर पटक–पटक विवाद सिर्जना गरिरहेको दृष्य देखिन्छ ।
प्रधानमन्त्री बालेन शाहका कतिपय सार्वजनिक अभिव्यक्ति र गतिविधि राष्ट्रिय राजनीतिक बहसको विषय बन्दै आएका छन्। उनका समर्थकहरूले यसलाई परम्परागत राजनीतिक संस्कृतिविरुद्धको साहसी शैली मान्छन् भने आलोचकहरूले संस्थागत मर्यादा र संवाद संस्कृतिलाई कमजोर बनाउने व्यवहारका रूपमा व्याख्या गर्छन्। यस्ता घटनाले संसदसम्म बहस त पुर्याएका छन्, तर त्यसले समाधानभन्दा ध्रुवीकरण बढी गरेको देखिन्छ।
यस्तै, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का केही सांसदहरूको प्रस्तुति पनि परम्परागत संसदीय शैलीभन्दा फरक देखिने गरेको छ। तीव्र अभिव्यक्ति, सांकेतिक विरोध र सामाजिक सञ्जालमा केन्द्रित राजनीतिक सन्देशले उनीहरूलाई चर्चामा राखे पनि त्यसले संसदीय बहसलाई कति बलियो बनाएको छ भन्ने प्रश्न भने उठिरहेकै छ।
लोकतन्त्रमा फरक शैली, नयाँ सोच र सशक्त प्रस्तुति आवश्यक हुन्छ। तर शैलीले नीति र उत्तरदायित्वलाई विस्थापित गर्न थाल्यो भने राजनीति प्रदर्शनमा सीमित हुने जोखिम बढ्छ। जनताले नेताबाट अभिनय होइन, परिणाम खोज्छन्। भाषणभन्दा निर्णय, नाराभन्दा कार्यान्वयन र लोकप्रियताभन्दा जवाफदेहिताले नै लोकतन्त्रलाई बलियो बनाउँछ।
राजनीतिमा कलात्मक प्रस्तुति आफैंमा गलत होइन। तर जब त्यो प्रस्तुति वास्तविक नीति, संवाद र जिम्मेवारीभन्दा माथि पुग्छ, जनविश्वास क्रमशः कमजोर हुन थाल्छ। लोकप्रिय बन्ने प्रयास र प्रभावकारी शासनबीच सन्तुलन कायम गर्न नसक्दा राजनीतिक नेतृत्वले छोटो समयको चर्चा त पाउन सक्छ, तर दीर्घकालीन विश्वास गुमाउने जोखिम पनि उत्तिकै हुन्छ।
आजको नेपाली राजनीतिमा चुनौती केवल नयाँ अनुहार ल्याउने होइन, नयाँ राजनीतिक संस्कार निर्माण गर्ने हो। जनताले अब आकर्षक अभिव्यक्तिभन्दा स्थिर निर्णय, संस्थाप्रतिको सम्मान र परिणाममुखी नेतृत्व खोजिरहेका छन्।
राजनीतिमा कलाकारिता हुन सक्छ, तर राजनीति केवल कलाकारितामै सीमित भयो भने लोकतन्त्रको मूल उद्देश्य ओझेलमा पर्न सक्छ। त्यसबेला चर्चा बढे पनि विश्वास घट्न थाल्छ। अन्ततः लोकतन्त्रमा सबैभन्दा ठूलो पूँजी जनताको विश्वास हो। त्यो विश्वास जोगाउने जिम्मेवारी हरेक राजनीतिक दल, नेता र जनप्रतिनिधिको हो।
