काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले चालु आर्थिक वर्षको छ महिनाको तथ्यांक सार्वजनिक गर्दै देशको समग्र आर्थिक तथा वित्तीय अवस्था अपेक्षाकृत सन्तोषजनक रहेको जनाएको छ। पुस मसान्तसम्मको तथ्यांकमा आधारित प्रतिवेदनले मुद्रास्फीति नियन्त्रणमा रहनु, विदेशी मुद्रा सञ्चिति मजबुत हुनु र विप्रेषण आप्रवाह उल्लेख्य रूपमा बढ्नु सकारात्मक संकेतका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ। राष्ट्र बैंकका अनुसार वार्षिक विन्दुगत आधारमा उपभोक्ता मूल्य सूचकांकमा आधारित मुद्रास्फीति २.४२ प्रतिशतमा सीमित छ। यो पछिल्ला वर्षहरूकै तुलनामा न्यून दर हो, जसले बजार मूल्य स्थिरतामा सुधार आएको संकेत गर्छ।
विदेशी विनिमय सञ्चितिको अवस्था अझै बलियो देखिएको छ। पुस मसान्तसम्म कूल विदेशी मुद्रा सञ्चिति ३२ खर्ब ४२ अर्ब ४५ करोड रुपैयाँ पुगेको छ, जुन अमेरिकी डलरमा २२ अर्ब १७ करोड बराबर हो। यस्तो सञ्चितिले १८.१ महिनासम्म वस्तु तथा सेवा आयात धान्न सक्ने राष्ट्र बैंकको अनुमान छ। यसले बाह्य क्षेत्रको जोखिम न्यून रहेको देखाउँछ।
बाह्य क्षेत्रका अन्य सूचकहरू पनि उत्साहजनक देखिएका छन्। समीक्षा अवधिमा चालु खाता ४ खर्ब २९ अर्ब ९१ करोड रुपैयाँ र शोधनान्तर ५ खर्ब १ अर्ब २४ करोड रुपैयाँ बचतमा रहेको छ। विशेषगरी विप्रेषण आप्रवाहले अर्थतन्त्रलाई ठूलो टेवा दिएको देखिन्छ। यस अवधिमा विप्रेषण नेपाली रुपैयाँमा ३९.१ प्रतिशत र अमेरिकी डलरमा ३२.३ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ। पुस महिनामा मात्र १ खर्ब ९२ अर्ब ६२ करोड रुपैयाँ बराबरको विप्रेषण नेपाल भित्रिएको छ।
विदेश व्यापारतर्फ निर्यात उल्लेख्य रूपमा सुधारिएको छ। निर्यात ४३.८ प्रतिशतले बढ्दा आयात १४.२ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ। निर्यातको वृद्धिले व्यापार घाटा व्यवस्थापनमा केही सहजता ल्याउने संकेत गरे पनि आयातमा निरन्तर निर्भरता भने यथावत् देखिन्छ।
सरकारी वित्तको तस्बिर मिश्रित देखिन्छ। समीक्षा अवधिमा नेपाल सरकारको कूल खर्च ६९० अर्ब २२ करोड रुपैयाँ पुगेको छ भने राजस्व परिचालन ५७७ अर्ब ४० करोड रुपैयाँमा सीमित छ। खर्च र आम्दानीबीचको अन्तरले आगामी दिनमा वित्तीय अनुशासन र पुँजीगत खर्चको प्रभावकारितामाथि प्रश्न उठाउँछ।
मौद्रिक सूचकहरूमा पनि क्रमिक सुधार देखिएको छ। विस्तृत मुद्राप्रदाय समीक्षा अवधिमा ५.४ प्रतिशतले बढेको छ भने वार्षिक विन्दुगत आधारमा यसको वृद्धिदर १४.२ प्रतिशत पुगेको छ। बैंक तथा वित्तीय संस्थाको निक्षेप परिचालन ५.७ प्रतिशतले बढ्दा निजी क्षेत्रमा प्रवाहित कर्जा ३.६ प्रतिशतले मात्र वृद्धि भएको छ। वार्षिक आधारमा निक्षेप वृद्धिदर १४.८ प्रतिशत र कर्जा वृद्धिदर ६.७ प्रतिशत रहेको छ, जसले कर्जा विस्तार अपेक्षाकृत सुस्त रहेको संकेत गर्छ।
ब्याजदरको अवस्था पनि केही सहज बन्दै गएको देखिन्छ। अन्तरबैंक भारित औसत ब्याजदर २.७५ प्रतिशत र ९१ दिने ट्रेजरी बिलको भारित औसत ब्याजदर २.३५ प्रतिशत कायम भएको छ। वाणिज्य बैंकहरूको निक्षेपको भारित औसत ब्याजदर ३.५६ प्रतिशत र कर्जाको ७.१२ प्रतिशत रहेको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ।
समग्रमा, राष्ट्र बैंकको प्रतिवेदनले नेपाल अर्थतन्त्रमा स्थायित्वका संकेत देखिए पनि निजी क्षेत्रको कर्जा विस्तार, सरकारी खर्चको गुणस्तर र दीर्घकालीन उत्पादनमूलक क्षेत्रको सुदृढीकरणमा अझै चुनौती कायमै रहेको सन्देश दिएको छ।
Current-Macroeconomic-and-Financial-Situation-Nepali-Based-on-Six-Month-data-of-2082.83
