काठमाडौं । नेपालमा जेठ १५—गणतन्त्र दिवस—नजिकिँदै गर्दा सडकमा शक्ति प्रदर्शन गर्ने होड तीव्र बन्दै गएको छ। एकातिर राजावादी शक्तिहरू गणतन्त्रविरोधी आन्दोलनको तयारीमा छन् भने अर्कातिर प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली नेतृत्वको नेकपा एमालेले सोही दिन काठमाडौं “नियन्त्रण” मा लिने उद्घोष गरेको छ। यस्तो घोषणा राजनीतिको नाममा सत्ताबाट आएको अराजनीतिक उत्तेजना भएको भन्दै विज्ञहरू चिन्तित छन्।
ओलीको अभिव्यक्ति : ‘ढ्याङ्ग्रो’ र ‘काबु’ को भाषा
ललितपुरमा पार्टीको प्रशिक्षण कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै प्रधानमन्त्री ओलीले राजावादीहरूलाई ‘खाओवादी’ भन्दै व्यङ्ग्य कसे। उनले आफ्ना कार्यकर्तालाई १५ गते काठमाडौं “नेकपा एमालेको नियन्त्रण” मा ल्याउने निर्देशनसमेत दिए। “ढ्याङ्ग्रो लिएर मैदानमा उत्रिएपछि यी कताकता जान्छन्,” भन्दै उनले सडकमा सशक्त प्रदर्शनको आह्वान गरे।
तर यस्ता अभिव्यक्तिलाई विश्लेषकहरूले लोकतान्त्रिक मुल्य–मान्यताविरुद्धको उग्र सन्देश मानेका छन्।
मानव अधिकार आयोग र विज्ञहरूको चिन्ता
राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोगले प्रधानमन्त्रीको अभिव्यक्तिलाई “विधिको शासनको विपरीत” ठहर गर्दै गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेको छ। आयोगले कुनै पनि दल वा समूहले क्षेत्र नियन्त्रण गर्ने दाबी गर्नु लोकतान्त्रिक मूल्यहरूसँग असहमत हुने चेतावनी दिएको छ।
संवैधानिक कानुनविद् विपिन अधिकारी भन्छन्, “प्रधानमन्त्रीको अभिव्यक्ति अनावश्यक मात्र होइन, आपत्तिजनक पनि हो। व्यवस्थाविरुद्ध कोही सडकमा उत्रन्छ भने त्यसलाई राज्य संयन्त्रले सम्हाल्नुपर्छ, पार्टी कार्यकर्ताले होइन।”
राप्रपाको जवाफ : मुठभेडको चाहना छैन, तर निगरानी गरियोस्
राजावादी आन्दोलनको नेतृत्व गरिरहेको राप्रपाले आफूहरूले मुठभेड चाहेको नभए पनि सरकार भिडन्तको तयारीमा देखिएको बताएको छ। पार्टी अध्यक्ष राजेन्द्र लिङ्देनले शान्तिपूर्ण प्रदर्शन सुनिश्चित गर्न राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय मानव अधिकार संस्थाहरू तथा विश्व समुदायलाई अनुगमनको आह्वान गरेका छन्।
उनका अनुसार, “सरकारबाट चर्का उत्तेजक अभिव्यक्ति आइरहेका छन्। आन्दोलनको दमन गर्ने संकेत दिइएको छ। त्यसैले हामीले सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेका हौं।”
चैत १५ को झडप र सुरक्षाको तयारी
यसअघि चैत १५ गते काठमाडौंको तीनकुनेमा भएको राजावादी प्रदर्शन हिंसात्मक बनेको थियो, जसमा दुई जनाको मृत्यु भयो र दर्जनौं घाइते भए। निजी सम्पत्तिमा तोडफोड र आगजनीसमेत भयो। त्यो दिन सुरक्षाको कमजोरी देखिएको भन्दै राज्य संयन्त्रप्रति प्रश्न उठेका थिए।
अब जेठ १५ लाई लिएर पनि भिडन्तको जोखिम देखिएको छ। नेपाल प्रहरीका प्रवक्ता रमेश थापाका अनुसार, “हामी विगतका घटनाबाट सिकेर सुरक्षा योजना बनाइरहेका छौं। सम्भावित चुनौतीको विश्लेषण गरेर रणनीति तय हुँदैछ।”
संयम र संवादको आवश्यकता
वरिष्ठ राजनीतिज्ञ नीलाम्बर आचार्यले दुबै पक्षलाई संयम अपनाउन आग्रह गरेका छन्। उनका अनुसार, “व्यवस्थाविरोधी आन्दोलन भइरहेका बेला जिम्मेवारी राज्य र आयोजक दुबैमा हुन्छ। आन्दोलन शान्तिपूर्ण रहनुपर्छ।”
वर्तमान राजनीतिक परिवेशमा सडक आन्दोलन र सत्ताको कठोर प्रदर्शन एकैदिन भिड्दा अवस्था भड्किन सक्ने जोखिम प्रष्ट देखिएको छ। यस्तो परिस्थितिमा संयम, संवाद र लोकतान्त्रिक मर्यादाको रक्षा सबै पक्षको साझा जिम्मेवारी हो।
