काठमाडौं । प्रधानमन्त्री बालेन्द्र साह,गृहमन्त्री सुदन गुरुङ, रास्वपा सभापति रवि लामिछाने र रास्वपा सांसद सागर ढकालविरुद्ध केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सीआईबी) मा उजुरी दर्ता भएको छ । अभियान्ता युराज सफले उनीहरुमाथि निष्पक्ष छानबिन गर्नुपर्ने भन्दै मंगलबार ब्यरोमा उजुरी दिएका हुन् । नेपाली राजनीतिमा प्रभावशाली व्यक्तिहरूको विदेशी संस्था तथा विदेशी आर्थिक सहयोगसँगको सम्भावित सम्बन्धबारे अनुसन्धान गर्न माग गर्दै केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सीआईबी) मा निवेदन दिएको अभियान्ता सफल पत्रमार्फत जनाएका छन् ।
बुधबार मिति २०८३ भदौ ३० गते सीआईबीमा दिएको निवेदनमा सफलले अमेरिकास्थित द ग्रे जोन नामक सञ्चारमाध्यमले ९ सेप्टेम्बर २०२६ मा प्रकाशित गरेको अनुसन्धानात्मक सामग्रीमा उठाइएका दाबीहरूको निष्पक्ष छानबिन गर्न माग गरेका हुन्। उक्त सामग्रीमा प्रधानमन्त्री बालेन्द्र साह, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सभापति रवि लामिछाने, गृहमन्त्री सुदन गुरुङ तथा सांसद सागर ढकाललगायतका व्यक्तिहरूको नाम उल्लेख गरिएको निवेदनमा जनाइएको छ।
सफलले नेसनल एन्डोमेन्ट फर डेमोक्रेसी (एनईडी) तथा कन्सोर्टियम फर इलेक्टोरल प्रोसेस स्ट्रेन्थेनिङ (सीईपीएस) लगायतका विदेशी संस्थासँग सम्बन्धित कार्यक्रममार्फत नेपालमा युवा नेतृत्व विकास तथा राजनीतिक सहभागितासम्बन्धी गतिविधि सञ्चालन गरिएको र त्यसमा हाल नेपाली राजनीतिमा प्रभावशाली रहेका व्यक्तिहरूको संलग्नता रहेको दाबी सामग्रीमा गरिएको बताएका छन्।
निवेदनअनुसार, सीईपीएसका केही दस्तावेज उद्धृत गर्दै प्रकाशित सामग्रीमा बालेन्द्र साह, रवि लामिछाने, सुदन गुरुङ र सागर ढकाललगायतलाई सम्भावित उदाउँदा नेताका रूपमा पहिचान तथा सहयोग गर्ने कार्यक्रम रहेको दाबी गरिएको छ।
त्यस्तै, सिटी सामवाद नामक कार्यक्रम सन् २०१७ देखि २०२२ सम्म नेपालमा सञ्चालन भएको, विदेशी आर्थिक सहयोगबाट कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको तथा युवा नेतृत्व, सामाजिक सञ्जाल, सार्वजनिक सम्बन्ध र राजनीतिक सहभागितासम्बन्धी तालिम दिइएको दाबी पनि सामग्रीमा गरिएको निवेदनमा उल्लेख छ।
सफलले उक्त सञ्चारमाध्यमले विदेशी कार्यक्रम र गत भदौ २३ र २४ गते नेलामा भएको विध्वंशकारी जेनजी आन्दोलन तथा त्यसपछिको सत्ता परिवर्तनबीच सम्भावित सम्बन्ध रहेको दाबी गरेको बताएका छन्। तर, आफूले सामग्रीमा प्रकाशित सबै दाबीलाई स्वतः सत्य नठहराएको स्पष्ट पार्दै मूल दस्तावेज, आर्थिक विवरण र सम्बन्धित व्यक्तिहरूको भूमिकाबारे राज्यको सक्षम निकायबाट छानबिन हुनुपर्ने बताएका छन्।
के–के विषयमा अनुसन्धान माग ?
निवेदनमा सफलले विदेशी संस्था र उल्लिखित नेपाली व्यक्ति तथा संस्थाबीच वास्तविक सम्बन्ध, सम्पर्क वा कार्यक्रमगत संलग्नता भए–नभएको यकिन गर्न माग गरेका छन्।
त्यस्तै, विदेशी स्रोतबाट आर्थिक सहयोग, तालिम, प्राविधिक सहयोग वा अन्य सुविधा प्राप्त भएको भए त्यसको रकम, स्रोत, प्राप्तकर्ता र प्रयोजन खुलाउनुपर्ने उनको माग छ। यस्तो सहयोग प्रचलित कानुनबमोजिम स्वीकृत, घोषणा तथा लेखांकन गरिएको थियो कि थिएन भन्ने विषयमा पनि अनुसन्धान गर्न उनले आग्रह गरेका छन्।
सफलले सिटी सामवाद लगायतका कार्यक्रमको वास्तविक आर्थिक स्रोत, सञ्चालन प्रक्रिया, सहभागीहरूको विवरण तथा उद्देश्यबारे समेत छानबिन हुनुपर्ने बताएका छन्।
त्यसैगरी, सन् २०२५ को आन्दोलनअघि वा आन्दोलनका क्रममा उल्लिखित व्यक्ति तथा विदेशी संस्था वा सम्बन्धित संस्थाबीच कुनै योजना, निर्देशन, आर्थिक कारोबार, समन्वय वा सम्पर्क भएको थियो कि थिएन भन्ने विषयमा अनुसन्धान गर्न माग गरिएको छ।
निवेदनमा आन्दोलनका क्रममा भएका आगजनी, तोडफोड, सरकारी तथा सार्वजनिक सम्पत्तिको क्षति, हिंसा तथा अन्य आपराधिक घटनामा उल्लिखित व्यक्ति वा उनीहरूसँग सम्बन्धित व्यक्ति तथा संस्थाको प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष संलग्नता भए–नभएकोबारे समेत छानबिन गर्न आग्रह गरिएको छ।
प्रमाणित भए कानुनी कारबाहीको माग
सफलले अनुसन्धानबाट राज्यविरुद्धको कसुर वा अन्य प्रचलित कानुनबमोजिमको अपराध प्रमाणित भएमा सम्बन्धित व्यक्तिहरूविरुद्ध कानुनअनुसार अनुसन्धान तथा अभियोजनको प्रक्रिया अघि बढाउन माग गरेका छन्।
उनले सञ्चारमाध्यममा प्रकाशित सामग्री तथा त्यसमा उद्धृत गरिएका मूल दस्तावेज प्राप्त गरी परीक्षण गर्न, सम्बन्धित विदेशी तथा नेपाली संस्था र व्यक्तिका आर्थिक तथा कार्यक्रमगत अभिलेख अनुसन्धान गर्न तथा आवश्यक परे सम्बन्धित व्यक्तिहरूसँग बयान लिन सीआईबीसमक्ष अनुरोध गरेका छन्।
सफलले सन् २०२५ का घटनासँग सम्भावित सम्बन्धबारे निष्पक्ष र स्वतन्त्र अनुसन्धान गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्।
नोट: मूल निवेदनमा केही शब्द तथा संस्थाका नामहरू OCR त्रुटिका कारण अस्पष्ट छन्। माथिको समाचारमा सन्दर्भअनुसार मिलाइएका नामहरू प्रयोग गरिएको छ। यस्ता नाम र आरोपहरूको आधिकारिक पुष्टि तथा निवेदनको दर्ता विवरण सीआईबीबाट छुट्टै पुष्टि गर्नुपर्ने हुन्छ।
