काठमाडौं । नेकपा (माओवादी केन्द्र) सँग सम्भावित एकीकरणको बहस चलिरहेका बेला नेकपा (एकीकृत समाजवादी) भित्र नयाँ तरङ्ग उठेको छ — “पहिले पार्टी पुनर्गठन, पछि मात्र एकता”। पार्टीभित्रका ५२६ जना जेन–जी कार्यकर्ताले जारी गरेको सामूहिक अपिलले यो सन्देश स्पष्ट पारेको छ — अहिलेको वाम बहस नेतृत्वकेन्द्रित होइन, पुस्तान्तरणमुखी हुनुपर्छ।
युवा पुस्ताको सन्देशः गठबन्धन होइन, संगठन पुनर्जागरण
नयाँ पुस्ता युवा कार्यकर्ताहरूले अन्य वाम दलसँगको गठबन्धन र पद बाँडफाँटको राजनीति छोडेर पार्टीभित्रै नयाँ संरचना निर्माण गर्न नेतृत्वलाई आग्रह गरेका छन्। उनीहरूका अनुसार “वर्तमान नेतृत्वले अब अभिभावकको भूमिकामा बस्दै जिम्मेवारी नयाँ पुस्तालाई हस्तान्तरण गर्नुपर्छ।” यो अपिल केवल संगठनात्मक माग होइन — वाम आन्दोलनको भविष्यलाई नयाँ पुस्ताको हातमा सुम्पने चेतावनी पनि हो।
गत भदौ २३ र २४ गते जेन–जी आन्दोलनपछि नेपालमा नयाँ राजनीतिक चेतनाको उदय भएको थियो।
सामाजिक सञ्जाल प्रतिबन्ध, सरकारको जवाफदेहिता अभाव र सुशासनका मागमा देशभर युवा आन्दोलन उठेको थियो । त्यही आन्दोलनको भौतिक परिणाम अब वाम दलहरूभित्र देखिन थालेको छ — पुरानो नेतृत्वको थकान र नयाँ पुस्ताको चपलता बीचको संघर्ष खुलेर सतहमा आएको छ।
एकीकृत समाजवादी र माओवादी केन्द्रबीच वाम एकताको सम्भावनाबारे सकारात्मक वार्ता भइरहे पनि, पार्टीभित्रै युवा कार्यकर्ताहरू यसलाई “असामयिक र शीर्षस्थ–केन्द्रित” भन्छन्। उनीहरूको चिन्ता स्पष्ट छ — “एकता फेरि पनि नेतृत्वको सन्तुलनमा मात्र सीमित भयो भने कार्यकर्ता र जनता पुनः निराश हुनेछन्।” यही कारणले उनीहरूले संगठन पुनर्गठन र वैचारिक नवीनीकरणलाई एकताको पूर्वशर्त बनाएका छन्।
नेपालको वाम राजनीति दशकौँदेखि त्यही अनुहार र त्यही मोडालिटीमा सीमित रहँदै आएको छ।
जेन–जी पुस्ताले भने पहिलो पटक “संघर्षको लक्ष्य सत्ता होइन, प्रणाली सुधार” भनेर वाम राजनीति भित्रै नयाँ विमर्श सुरुआत गरेको देखिन्छ। उनीहरूको आग्रह केवल राजनीतिक हैसियतमा होइन — संगठनात्मक जीवन्तता र विश्वास पुनःस्थापनाको प्रयास पनि हो।
एकीकृत समाजवादी अहिले दुई दिशामा उभिएको छ —एकातिर अध्यक्ष माधवकुमार नेपाल र शीर्ष नेतृत्व माओवादीसँग वाम पुनर्गठनको तयारीमा छन्, अर्कोतिर युवा पुस्ता पार्टीको “आन्तरिक रूपान्तरण र पुस्तान्तरण” मा जोड दिइरहेछ। यस्तै पार्टीका बरिष्ठ नेता झलनाथ खनाल पनि त्तत्काल माओवादीसँगको पार्टी एकता संभव नहुने बताउँछन् ।
यदि नेतृत्वले जेन–जी पुस्ताको आवाजलाई केवल असन्तुष्टि ठानेर पन्छायो भने, पार्टी पुनर्गठनको माग वाम राजनीति भित्र नै नयाँ आन्दोलनमा रूपान्तरण हुन सक्छ। तर यदि यही ऊर्जा संस्थागत दिशामा परिचालित गर्न सकियो भने — वाम राजनीति फेरि पनि नयाँ विश्वासका साथ पुनर्जीवित हुन सक्छ।
संक्षेपमा — एकीकृत समाजवादी अहिले दोबाटोमा छस् सत्ता–केन्द्रित एकता वा संगठन–केन्द्रित पुनर्गठन। निर्णय जुनतर्फ जान्छ, नेपाली वाम राजनीतिको भविष्य त्यसैबाट निर्धारण हुनेछ।
