आस्था र विश्वासको पर्व बडादसैँले असत्यमाथि सत्य, अन्यायमाथि न्याय र अहङ्कारमाथि सदाचारको विजयको सन्देश दिँदै सम्पूर्ण नेपालीमा सुख, शान्ति, समृद्धि र एकताको भावना जागृत गरोस्।
नेपालीहरूको महान् सांस्कृतिक तथा धार्मिक पर्व बडादसैँ हाम्रो घरआँगनमा उल्लास, उमङ्ग र नयाँ आशा लिएर आएको छ। शरद् ऋतुको मनोरम वातावरण, घरघरमा गुञ्जिने मालश्री धुन, शक्तिस्वरूपा नवदुर्गाको आराधना, जमराको हरियाली र मान्यजनको हातबाट ग्रहण गरिने टीकाले दसैँलाई नेपाली जनजीवनको विशिष्ट पर्व बनाएका छन्। यो केवल परम्परा निर्वाह गर्ने समय होइन, जीवनका मूल्य, मान्यता र जिम्मेवारीलाई पुनः स्मरण गर्ने अवसर पनि हो।
आश्विन शुक्ल प्रतिपदादेखि सुरु हुने नवरात्रमा शक्तिस्वरूपा दुर्गाको पूजा–आराधना गरिन्छ। सप्तमीको फूलपाती, अष्टमी र नवमीको विशेष पूजाआजा तथा दशमीको विजयादशमीले यस पर्वलाई धार्मिक र सांस्कृतिक रूपमा समृद्ध बनाएका छन्। विजयादशमीमा मान्यजनबाट टीका, जमरा र आशीर्वाद ग्रहण गर्ने परम्पराले पुस्ताबीचको सम्बन्धलाई प्रगाढ बनाउनुका साथै पारिवारिक एकता, सम्मान र आत्मीयतालाई जीवन्त राखेको छ।
दसैँको धार्मिक महत्त्व जति गहिरो छ, यसको सामाजिक सन्देश पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ। देवी दुर्गाले महिषासुरमाथि विजय प्राप्त गरेको धार्मिक मान्यता र भगवान् रामले रावणमाथि विजय हासिल गरेको पौराणिक प्रसङ्गले अन्ततः सत्य, न्याय र धर्मकै विजय हुने विश्वासलाई बलियो बनाउँछन्। तर यी कथाहरूको सन्देश पूजाआजा र धार्मिक अनुष्ठानमा मात्र सीमित हुनु हुँदैन। हामीले आफ्नै व्यवहारमा सत्यनिष्ठा, इमानदारी, सहिष्णुता र न्यायलाई स्थान दिन सक्यौँ भने मात्रै दसैँको मर्मलाई आत्मसात् गरेको ठहरिन्छ।
आजको समाजमा दसैँको सन्देश झन् सान्दर्भिक बनेको छ। स्वार्थ, लोभ, विभेद, भ्रष्टाचार र नैतिक मूल्यको क्षयीकरणले सामाजिक विश्वास कमजोर बनाइरहेका बेला यो पर्वले हामीलाई आफ्ना कमजोरी पहिचान गर्न र सकारात्मक परिवर्तनका लागि प्रतिबद्ध हुन प्रेरित गर्नुपर्छ। अरूको कमजोरी खोज्नुभन्दा पहिले आफ्नै आचरण सुधार्ने, अधिकारको कुरा गर्दा कर्तव्य पनि सम्झने र व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा सामूहिक हितलाई प्राथमिकता दिने संस्कार विकास गर्न आवश्यक छ। देवीको आराधना गर्दै गर्दा अन्यायविरुद्ध बोल्ने साहस र दुःखमा परेकालाई सहयोग गर्ने करुणा पनि हाम्रो जीवनमा प्रकट हुनुपर्छ।
दसैँ पारिवारिक पुनर्मिलनको अनुपम अवसर हो। रोजगारी, अध्ययन र विभिन्न बाध्यताले घरपरिवारबाट टाढिएका नेपालीहरू सकेसम्म आफ्नो जन्मथलो र परिवारमा फर्कने प्रयास गर्छन्। वर्षौँदेखि भेट हुन नसकेका आफन्तबीच भेटघाट हुन्छ, मनमुटाव हटाउने अवसर प्राप्त हुन्छ र अग्रजको आशीर्वादसँगै नयाँ पुस्ताले संस्कार तथा संस्कृतिको महत्त्व बुझ्ने अवसर पाउँछ। टीका र जमरा निधारमा सजाउनु मात्र दसैँ होइन; मनमा माया, सम्बन्धमा विश्वास र व्यवहारमा सम्मान कायम राख्नु यसको वास्तविक सुन्दरता हो।
यद्यपि दसैँको खुसी सबैका घरमा समान रूपमा पुग्न सकेको छैन। आर्थिक अभावमा गुज्रिरहेका परिवार, विपद्बाट प्रभावित नागरिक, बिरामी, असहाय तथा श्रम गरेर दैनिक जीवन चलाउने मानिसका लागि चाडपर्व पनि चुनौतीपूर्ण बन्न सक्छ। कतिपय परिवारले आफ्ना प्रियजन गुमाएका छन् भने कतिपयले प्राकृतिक विपत्तिका कारण घरबास र जीविकोपार्जनका आधार गुमाएका छन्। उनीहरूको पीडालाई बेवास्ता गरेर मनाइने उत्सव पूर्ण हुन सक्दैन। त्यसैले यस वर्षको दसैँमा हाम्रो खुसी अरूको दुःख बुझ्ने संवेदनशीलतासँग जोडिनुपर्छ। विपन्न परिवारलाई सहयोग गर्ने, विपद्पीडितलाई साथ दिने र कसैलाई पनि एक्लोपनको अनुभूति हुन नदिने प्रयासले दसैँलाई अझ मानवीय बनाउनेछ।
चाडपर्वको नाममा हुने अनावश्यक खर्च, देखासिकी, ऋणको बोझ र अस्वस्थ प्रतिस्पर्धाबाट पनि हामी सचेत हुनुपर्छ। दसैँको गरिमा महँगा लुगा, महँगा परिकार वा भव्य भोजले होइन, आत्मीयता, सद्भाव र मर्यादित व्यवहारले बढाउँछ। आफ्नो आर्थिक क्षमताअनुसार खुसी साट्नु, परिवारका सदस्यलाई समय दिनु र सामाजिक सद्भाव कायम राख्नु नै असल संस्कार हो। चाडपर्व मनाउने क्रममा बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक र सबै परिवारका सदस्यको सुरक्षा तथा सहजतालाई प्राथमिकता दिनु पनि उत्तिकै आवश्यक छ।
बडादसैँको अवसरमा राज्य सञ्चालनको जिम्मेवारीमा रहेका व्यक्ति र निकायले समेत आत्मसमीक्षा गर्नुपर्छ। जनताको विश्वास जित्नु, सार्वजनिक स्रोतको सदुपयोग गर्नु, सेवा प्रवाहलाई प्रभावकारी बनाउनु र सुशासन कायम गर्नु राज्यका जिम्मेवार पक्षको दायित्व हो। नागरिकका अपेक्षा पूरा गर्ने काम भाषण र आश्वासनमा मात्र सीमित हुनु हुँदैन। त्यसैगरी नागरिकले पनि सामाजिक उत्तरदायित्व निर्वाह गर्दै श्रम, उत्पादन, सहकार्य र राष्ट्रिय एकतालाई प्राथमिकता दिनुपर्छ। समृद्ध समाज निर्माणका लागि राज्य र नागरिक दुवै इमानदार, जिम्मेवार र कर्तव्यनिष्ठ हुन आवश्यक छ।
हाम्रो संस्कृति र परम्पराको संरक्षण गर्नु आजको पुस्ताको महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारी हो। आधुनिकताको नाममा मौलिक पहिचान बिर्सनु हुँदैन भने परम्पराका नाममा अवाञ्छित अभ्यासलाई निरन्तरता दिनु पनि उचित हुँदैन। संस्कृतिको सकारात्मक पक्षलाई जोगाउँदै समयअनुकूल सुधार गर्नु नै परम्पराको जीवन्तता हो। दसैँले परिवार, समुदाय र राष्ट्रलाई जोड्ने सेतुको काम गर्नुपर्छ। जाति, भाषा, धर्म, क्षेत्र र राजनीतिक विचारका आधारमा विभाजित हुने होइन, विविधताबीचको एकतालाई अझ बलियो बनाउने अवसरका रूपमा यस पर्वलाई लिनुपर्छ।
वास्तवमा दसैँ बाहिरी उत्सवसँगै भित्री रूपान्तरणको पर्व पनि हो। घर सफा गरेझैँ मनका विकार सफा गर्ने, नयाँ वस्त्र लगाएझैँ नयाँ सोच अपनाउने र टीका लगाएर आशीर्वाद ग्रहण गरेझैँ अरूलाई पनि शुभेच्छा तथा सहयोग प्रदान गर्ने संकल्प गर्न सके दसैँको सार्थकता बढ्नेछ। हामीले खोजेको समृद्धि केवल आर्थिक सम्पन्नतामा सीमित छैन; त्यो न्यायपूर्ण समाज, सुरक्षित जीवन, सम्मानजनक श्रम, समान अवसर र मानवीय सम्बन्धमा पनि प्रतिबिम्बित हुनुपर्छ।
यसर्थ, बडादसैँलाई केवल उत्सवका रूपमा होइन, आत्मजागरण, सदाचार र सामाजिक रूपान्तरणको अवसरका रूपमा ग्रहण गरौँ। मनमा करुणा, व्यवहारमा इमानदारी, सम्बन्धमा आत्मीयता र समाजप्रति उत्तरदायित्वको भावना विकास गरौँ। असत्य र अन्यायविरुद्ध उभिने, दुःखी र असहायलाई साथ दिने तथा राष्ट्रको समृद्धिमा आफ्नो तर्फबाट योगदान गर्ने संकल्प गरौँ।
विजयादशमीको पावन अवसरमा सम्पूर्ण नेपाली दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीहरूमा सुख, शान्ति, सुस्वास्थ्य, दीर्घायु, समृद्धि र उत्तरोत्तर प्रगतिको हार्दिक मङ्गलमय शुभकामना। बडादसैँले हरेक घरमा खुसी, हरेक मनमा आशा, हरेक सम्बन्धमा सद्भाव र सिङ्गो राष्ट्रमा एकता तथा समृद्धिको नयाँ उज्यालो छर्न सकोस्।
विजयादशमीको हार्दिक मङ्गलमय शुभकामना!
