जुन बेला मोर्डन फेसनले ठाउँ लिएको थिएन्,उक्त समयमा प्राकृति र संस्कृति नै पहिलो केन्द्रमा थिए । तर १५/१६ औँ शताब्दीबाट आधुनिक युगको सुरुवात भयो । सो अवधी १८ औँ शताब्दी सम्म रह्यो । जब आधुनिक युग सुरु भयो । उत्तरआधेनिक युगको सुरुवातसगैँ पश्चिमी संस्कार र संस्कृतिको प्रभाव पूर्वीय दर्शनमा पर्यो । विस्तारै नयाँ टे«ण्ड सुरु भयो । नयाँ फेसन,नयाँ संस्कृति र रहनसन पनि नेपालीहरुको मात्र होइन्,विश्वमा नै फेरिदैँ आयो । एक समय थियो, जब नेपाली समाजमा सौन्दर्यको मापन अनुहारमा लगाइने महँगा क्रिम वा मेकअपबाट होइन, स्वस्थ शरीर, स्वच्छ छाला र प्राकृतिक जीवनशैलीबाट गरिन्थ्यो। गाउँघरमा बेसार, दही, चामलको पिठो, मुल्तानी माटो, तिलको तेल वा एलोभेरा जस्ता प्राकृतिक सामग्री सौन्दर्य संरक्षणका प्रमुख माध्यम थिए। त्यसबेला सुन्दर देखिनु भन्दा पनि स्वस्थ रहनु ठूलो कुरा मानिन्थ्यो।
तर समयसँगै बजारवाद, सामाजिक सञ्जाल, विज्ञापन र ग्ल्यामर उद्योगको प्रभावले सौन्दर्यको परिभाषा नै फेरिएको छ। अहिले धेरै मानिसहरू छालाको वास्तविक स्वास्थ्यभन्दा तत्काल देखिने चमकलाई प्राथमिकता दिन थालेका छन्। फलस्वरूप, विभिन्न रसायनयुक्त कस्मेटिक उत्पादनहरूको प्रयोग तीव्र रूपमा बढेको छ। सोही कारण कतिपय नागरिकहरुले कस्मेटीक ब्युटीको असर बुझ्न थालेपछि घरेलु प्रविधिबाट नै प्राकृतिक सौन्दर्यतालाई प्राथमिकता दिन थालेका छन् ।
नेपालमा पनि विदेशी तथा स्वदेशी ब्रान्डका हजारौँ प्रकारका सौन्दर्य सामग्री सहजै उपलब्ध छन्। तर सबै उत्पादन गुणस्तरीय हुन्छन् भन्ने निश्चित छैन। केही उत्पादनमा छालालाई दीर्घकालीन असर गर्ने स्टेरोइड, पारा हाइड्रोक्विनोन तथा अन्य हानिकारक रसायन मिसिएको पाइएको विभिन्न अध्ययनहरूले देखाएका छन्।
यस्ता उत्पादनको अनियन्त्रित प्रयोगले प्रारम्भमा छाला गोरो वा चम्किलो देखिए पनि पछि एलर्जी, डढ्ने समस्या, पिम्पल, छाला पातलो हुने, दाग बस्ने, संक्रमण हुने तथा केही अवस्थामा गम्भीर स्वास्थ्य समस्या समेत निम्त्याउने गरेको प्रयोगकर्ताहरुले नै विभिन्न सामाजिक संजालमार्फत अनुभव आदानप्रदान गरिरहेका छन् । उमेरमा बढो रहर हुने र उमेर उकालो लाग्दै जाँदा त्यसको फाइदा र वेफाइदाहरु थाहा हुने गरेको उनीहरु बताउँछन् ।
आज फेसबुक, टिकटक, इन्स्टाग्राम र युट्युबमा देखिने फिल्टरयुक्त अनुहारले विशेषगरी युवापुस्तामा अवास्तविक सौन्दर्यको मापदण्ड सिर्जना गरेको छ। धेरैले आफूलाई ती डिजिटल छविसँग तुलना गर्न थालेका छन्। फलस्वरूप, अनुहारलाई परफेक्ट बनाउन महँगा क्रिम, सिरम, इन्जेक्सन र विभिन्न कस्मेटिक उपचारतर्फ आकर्षण बढेको छ। त्यसको असर आर्थिक गतिसँग जोडिएको छ । कतिपयले भन्छन– कस्मेटीक ब्युटीमा गर्ने खर्च व्यवसायमा लगानी गरेको भए आर्थिक समृद्धिमा सुधार आउँथ्यो,विगतमा त्यो सोचिएन,अहिले पछुतो लाग्छ । यसले आत्मविश्वास बढाउनुको सट्टा कतिपयमा आत्महीनता, मानसिक तनाव र अनावश्यक खर्च गर्ने प्रवृत्ति समेत बढाएको देखिन्छ।
कस्मेटिक उत्पादनहरूको मूल्य सामान्यतया सस्तो हुँदैन। दैनिक प्रयोग हुने फेसवाश, टोनर, सिरम, सनस्क्रिन, नाइट क्रिम, मेकअप तथा विभिन्न उपचारमा महिनौँसम्म हजारौँ रुपैयाँ खर्च हुने गरेको छ। यदि गलत उत्पादन प्रयोगका कारण छालामा समस्या देखा परे उपचारका लागि छाला रोग विशेषज्ञ, औषधि तथा लेजर उपचारमा अझ बढी रकम खर्चिनुपर्ने अवस्था आउन सक्छ। यसरी क्षणिक आकर्षणको खोजीले दीर्घकालीन आर्थिक भार समेत सिर्जना गरिरहेको छ।
प्राकृतिक सौन्दर्य अझै पनि प्रभावकारी विकल्प
छाला विशेषज्ञहरूका अनुसार स्वस्थ खानपान, पर्याप्त पानी, नियमित निद्रा, व्यायाम, सूर्यको किरणबाट उचित सुरक्षा तथा प्राकृतिक जीवनशैली नै सुन्दर छालाको आधार हो। आवश्यक परे मात्र आफ्नो छालाको प्रकृतिअनुसार प्रमाणित तथा चिकित्सकको सल्लाहमा कस्मेटिक उत्पादन प्रयोग गर्नु उचित हुन्छ। प्राकृतिक उपायले परिणाम आउन केही समय लाग्न सक्छ, तर त्यसले शरीरलाई दीर्घकालीन रूपमा सुरक्षित राख्ने सम्भावना बढी हुन्छ।
बजारमा गुणस्तरहीन वा अवैध रूपमा आयात गरिएका सौन्दर्य सामग्री बिक्री भइरहेको गुनासो बेला–बेला उठ्ने गरेको छ। त्यसैले सम्बन्धित सरकारी निकायले कस्मेटिक उत्पादनको गुणस्तर परीक्षण, लेबलिङ, आयात तथा बिक्रीमा कडाइ गर्न आवश्यक देखिन्छ। साथै उपभोक्ताले पनि विज्ञापन वा सामाजिक सञ्जालको प्रभावमा परेर कुनै पनि उत्पादन प्रयोग गर्नु अघि त्यसको गुणस्तर र विश्वसनीयता बुझ्नु जरुरी छ।
सौन्दर्य मानिसको आत्मविश्वाससँग जोडिएको विषय हो। तर सौन्दर्यको खोजी स्वास्थ्य र आर्थिक क्षतिको कारण बन्नु हुँदैन। क्षणिक चमक दिने रसायनयुक्त उत्पादनभन्दा स्वस्थ जीवनशैली र प्राकृतिक सौन्दर्यलाई प्राथमिकता दिनु दीर्घकालीन रूपमा सुरक्षित, किफायती र दिगो विकल्प हो।
अन्ततः, प्राकृतिक सौन्दर्यलाई लुकाउनु होइन, संरक्षण गर्नु नै वास्तविक सौन्दर्य हो। शरीरलाई स्वस्थ राख्ने जीवनशैलीले दिने चमक कुनै पनि महँगो कस्मेटिकले स्थायी रूपमा दिन सक्दैन।
