काठमाडौं । संघीय प्रतिनिधिसभाले नयाँ सभामुख पाएको छ। डोलप्रसाद अर्याल (डीपी अर्याल) निर्विरोध रूपमा सभामुखमा निर्वाचित भएका छन्, जसले संसद्भित्रको शक्ति सन्तुलनलाई नयाँ ढंगले परिभाषित गर्ने संकेत दिएको छ। आइतबार बसेको प्रतिनिधिसभा बैठकमा ज्येष्ठ सदस्य अर्जुननरसिंह केसीले अर्याल निर्विरोध निर्वाचित भएको औपचारिक घोषणा गरेका हुन्। सभामुख पदका लागि मनोनयन दर्ता गर्ने क्रममा अर्याल एक्ला उम्मेदवार बनेपछि निर्वाचन प्रक्रिया औपचारिकतामा सीमित भएको थियो।
प्रतिनिधिसभामा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको स्पष्ट बहुमत भएकाले अन्य दलहरूले उम्मेदवारी नै नदिएको राजनीतिक विश्लेषण गरिएको छ। २७५ सदस्यीय सदनमा रास्वपाको बलियो उपस्थितिले सभामुख चयन सहज बनेको हो। संसदीय नियमावलीअनुसार एकल उम्मेदवारी परेको अवस्थामा समर्थक सदस्यको अभिव्यक्तिपछि अध्यक्षता गर्ने व्यक्तिले निर्विरोध निर्वाचित भएको घोषणा गर्ने व्यवस्था छ, जसअनुसार अर्याल सभामुख बनेका हुन्। अब ध्यान उपसभामुख चयनतर्फ केन्द्रित भएको छ। संवैधानिक प्रावधानअनुसार सभामुख र उपसभामुख फरक दल र फरक लिङ्गका हुनुपर्ने व्यवस्था छ, यद्यपि एकल उम्मेदवारीको अवस्थामा अपवाद सम्भव हुन्छ। संसद् सचिवालयका अनुसार उपसभामुखको निर्वाचन सभामुखले तोकेको मिति र समयमा हुनेछ।
सभामुख र उपसभामुख दुवै संवैधानिक परिषद्का सदस्य हुने भएकाले उपसभामुख चयनलाई विशेष महत्वका साथ हेरिएको छ। परिषद्ले संवैधानिक निकायका प्रमुख नियुक्तिका लागि सिफारिस गर्ने अधिकार राख्छ, जसले राजनीतिक शक्ति सन्तुलनमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्छ। नवनिर्वाचित सभामुख अर्याल यसअघि दुईपटक श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्री भइसकेका छन्। रवि लामिछाने नेतृत्वको पार्टीभित्र संकटका बेला समन्वयकारी भूमिका खेलेका उनी शालीन र व्यावहारिक नेताका रूपमा चिनिन्छन्। तर सभामुखमा निर्वाचित भएसँगै अर्याल अब दलीय राजनीतिबाट टाढा रहनुपर्ने संवैधानिक बाध्यता लागू हुनेछ, जसले कम्तीमा पाँच वर्ष सक्रिय पार्टी भूमिकामा विराम लगाउनेछ। यससँगै संसद्को नेतृत्व संरचना पूर्णतर्फ उन्मुख भएको छ भने आगामी दिनमा उपसभामुख चयनले राजनीतिक समीकरणलाई थप स्पष्ट बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
को हुन् सभामुख डीपी अर्याल ?
डोलप्रसाद अर्याल (डीपी अर्याल) राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका उपसभापति हुन्, जो हाल संघीय प्रतिनिधिसभाका सभामुखमा निर्विरोध निर्वाचित भएका छन्।
धादिङमा जन्मिएका अर्याल सुरुवाती जीवनमा मजदुरी गर्दै पछि वैदेशिक रोजगारीका लागि जापान पुगेका थिए। त्यहाँ करिब ८ वर्ष काम गरेपछि नेपाल फर्केर पर्यटन, शिक्षा, सहकारी र रेमिटेन्स क्षेत्रमा सक्रिय भए। राजनीतिमा उनी रवि लामिछाने सँगको सहकार्यपछि प्रवेश गरेका हुन्। रास्वपा गठनसँगै उपसभापति बनेका उनी दुई पटक श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्री भइसकेका छन्। पार्टी संकटमा परेको बेला समन्वयकारी भूमिका खेलेर संगठन जोगाउन योगदान दिएका अर्याल शालीन र व्यावहारिक नेताका रूपमा चिनिन्छन्। सभामुख बनेसँगै अब उनी दलीय राजनीतिबाट अलग रहनुपर्नेछ।
