काठमाडौं । १६ वर्षीया इनिसा विकको बलात्कारपछि हत्या भएको घटनाले देशव्यापी आक्रोश र संवेदनशील बहस जन्माइरहेको छ। घटना भएको १८ दिन बितिसक्दा पनि उनको शव अझै कर्णाली प्रदेश अस्पतालको शवगृहमा राखिएको छ—न्यायको पर्खाइमा। पीडित परिवारको अडान स्पष्ट छ—दोषीमाथि कारबाही नभएसम्म दाहसंस्कार हुँदैन। तर, अनुसन्धान अन्तिम चरणमा पुगेको भनिए पनि न्याय प्रक्रिया किन ढिलाइ भइरहेको छ भन्ने प्रश्न झन् पेचिलो बन्दै गएको छ। इनिसाका बुवा इन्द्रबहादुर विकका लागि यो केवल छोरी गुमाउनुको पीडा मात्र होइन, राज्यसँगको संघर्ष पनि हो। “न्याय नपाएसम्म शव बुझ्दैनौँ,” उनको भनाइले पीडित परिवारको आक्रोश र निराशा दुवै झल्काउँछ। विदेश रोजगारीमा रहेका उनी छुट्टि सकिँदै जाँदा दोहोरो दबाबमा छन्—एकातिर परिवारको जिम्मेवारी, अर्कोतिर छोरीको न्यायको लडाइँ।
तर, उनीभित्र बढ्दो शंका गम्भीर छ-“न्याय पाउने हो कि होइन ?”
अनुसन्धान कहाँ पुग्यो ?
प्रहरीका अनुसार अनुसन्धान करिब अन्तिम चरणमा पुगेको छ। केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो टोलीले अनुसन्धान सकेर फर्किसकेको छ पोस्टमार्टम, डिजिटल तथा प्रारम्भिक फरेन्सिक रिपोर्ट आइसकेका छन् अब टक्सिकोलोजी, भिसेरा र बायो–सेरोलोजी रिपोर्टको प्रतीक्षा भइरहेको छ । अनुसन्धानमा संलग्न एक अधिकृतका अनुसार, “९९ प्रतिशत काम सकिएको छ, अब मुद्दा दर्ताको तयारी भइरहेको छ।” तर यहीँ प्रश्न उठ्छ—यदि अनुसन्धान यति नजिक पुगेको छ भने सार्वजनिक जानकारी किन सीमित छ ? पोस्टमार्टम रिपोर्टले बलपूर्वक यौन सम्पर्कपछि गम्भीर चोट र अत्यधिक रक्तस्रावका कारण मृत्यु भएको देखाएको छ। तर अनुसन्धानको अर्को पाटोले फरक चित्र प्रस्तुत गर्छ?मुख्य आरोपित किशोरले “सहमतिमै सम्बन्ध भएको” दाबी गरेको अन्य तीन जनाले घटनास्थलमा पछि पुगेको र प्रत्यक्ष संलग्नता नदेखिएको भनिएको सीसीटीभी फुटेज, कल डिटेल र बयानहरू मिलेको दाबी प्रहरीले गरे पनि, सामूहिक बलात्कारको आरोप र अनुसन्धानको निष्कर्षबीच स्पष्टता अभाव देखिन्छ। यही विरोधाभासले घटनालाई अझ रहस्यमय बनाएको छ।
चारै जनामाथि मुद्दा : तर आधार के ? प्रहरीले पक्राउ परेका चारै जनाविरुद्ध मुद्दा चलाउने तयारी गरेको छ। तर, अनुसन्धान अनुसार तीन जनाको प्रत्यक्ष संलग्नता नदेखिए पनि उनीहरूको लापरबाहीलाई आधार बनाइने बताइएको छ। यसले अर्को बहस जन्माएको छ— लापरबाही र आपराधिक संलग्नता बीचको सीमारेखा कति स्पष्ट छ ? यदि प्रमाण कमजोर भयो भने अदालतमा मुद्दा कमजोर हुने जोखिम पनि उत्तिकै छ। देशका विभिन्न स्थानमा प्रदर्शन भइरहेका छन्। नागरिक समाज र युवाहरूले स्पष्ट माग राखेका छन् ः घटनाको पूर्ण सत्य सार्वजनिक होस् ,दोषीलाई कडा कारबाही होस्,पीडित परिवारलाई न्याय दिलाइयोस् । तर, १८ दिनसम्म पनि स्पष्ट आधिकारिक विवरण नआउनु राज्यको सञ्चार र पारदर्शितामाथि गम्भीर प्रश्न हो। इनिसा विकको घटना केवल एउटा आपराधिक केस होइन—यो राज्यको न्याय प्रणालीप्रतिको विश्वासको परीक्षा हो। अनुसन्धान अन्तिम चरणमा पुगेको भनिए पनि ःपारदर्शिता कमजोर देखिएको छ ,परिवारको विश्वास घट्दै गएको छ, समाजमा आक्रोश बढिरहेको छ । अबको सबैभन्दा ठूलो प्रश्न ः मुद्दा दर्ता भएपछि मात्र न्याय सुरु हुन्छ कि, अझै लामो प्रतीक्षा बाँकी छ ? इनिसाको शव शवगृहमा छ—तर वास्तवमा पर्खाइमा छ न्याय, र त्यो न्यायसँगै राज्यप्रतिको विश्वास पनि।
