काठमाडौं। प्रतिनिधि सभा निर्वाचन २०७९ को परिणामले नेपाली कांग्रेसलाई गहिरो राजनीतिक संकटमा पुर्याएको छ। १६५ क्षेत्रबाट उम्मेदवारी दिए पनि कांग्रेसले प्रत्यक्षतर्फ केवल १८ क्षेत्रमा मात्रै जीत हासिल गर्न सक्यो। १४७ क्षेत्रहरुमा पराजय भोग्दा, ८४ क्षेत्रमा दोस्रो धेरै मत ल्याए पनि यथेष्ट प्रभाव पार्न नसक्दा पार्टीको शक्ति र लोकप्रियता गम्भीर रूपमा प्रश्नविहीन बनेको छ।
विश्लेषण गर्दा पार्टी नेतृत्व र रणनीतिमा स्पष्ट कमजोरी देखिन्छ। सभापति गगन थापा लगायत शीर्ष नेतृत्व नै चुनावी पराजयको सामना गर्न बाध्य भए, जसले नेतृत्वको क्षमता र रणनीतिक दृष्टिकोणमा शंका पैदा गरेको छ। कांग्रेसले जितेका क्षेत्रहरू पनि असमान वितरण भएका छन्। कोशी प्रदेशमा ४, मधेसमा केवल १, बागमतीमा १, गण्डकीमा २, लुम्बिनीमा २, कर्णालीमा ५ र सुदूरपश्चिममा ३ क्षेत्रमात्र जित्न सकिएको छ।
मधेस र तराईमा कांग्रेसको लोकप्रियता निकै घटेको छ। मधेसका ३२ क्षेत्रमध्ये केवल १ सिट जित्दा, ९ क्षेत्रमा उम्मेदवारको जमानत नै जफत भयो। यस्तै कोशी र बागमतीमा पनि क्रमशः ४–४ क्षेत्रमा उम्मेदवारको धरौटी जफत भएको छ। जमानत जफत हुनु पार्टीको ताजा असफलताको स्पष्ट सूचक हो, जसले कांग्रेसको सम्पूर्ण चुनावी रणनीति र जनसम्पर्कको कमजोरी उजागर गरेको छ।
विश्लेषकका अनुसार, कांग्रेसले गठबन्धनको प्रभाव घटाउँदै आफ्नै शक्ति कम गरेको देखिन्छ। २०७९ को निर्वाचनमा तत्कालीन सत्ता गठबन्धनसँग तालमेल गरेर ८९ सिटसहित पहिलो पार्टी बनेको कांग्रेस यसपालि गगन थापा नेतृत्वमा “बदलियो कांग्रेस, बदल्छौं देश” नारासहित चुनावी मैदानमा उत्रिएको थियो। तर अपेक्षित मत ल्याउन नसक्दा पार्टीभित्र नेतृत्वको वैधता, रणनीतिक निर्णय र भविष्यको दिशालाई लिएर बहस शुरू भएको छ।
कांग्रेसभित्र अहिले सभापति थापाको राजीनामाबारे विवाद चलिरहेको छ। पार्टीका वरिष्ठ नेता र पदाधिकारीहरू बीच असहमति देखिएको छ, जसले आगामी दिनमा पार्टीको एकता र रणनीतिक निर्णयमा असर पुर्याउने खतरा देखिन्छ।
धरौटी जफतको तथ्यले स्पष्ट पार्छ कि पार्टी नीतिगत कमजोरी, स्थानीय स्तरमा कमजोर संरचना र नेतृत्वको असंलग्नता प्रत्यक्ष मतदातामा असर परेको छ। प्रदेशगत विश्लेषणले पनि देखाउँछ कि कांग्रेसका उम्मेदवारले केही स्थानमा दोस्रो बढी मत ल्याए पनि ठूलो राजनीतिक लाभ लिन सकेनन्।
कुल मिलाएर, चुनावी पराजय र धरौटी जफतले कांग्रेसको आगामी राजनीतिक अस्तित्वमा गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ। आगामी रणनीति, युवा र स्थानीय नेतृत्वको सशक्तिकरण र कार्यनीतिक पुनर्संरचना नै पार्टीको उद्धारको एकमात्र मार्ग देखिन्छ।
यसरी, केवल प्रचार र नाराले कांग्रेसलाई सफलता दिलाउन सक्दैनस वास्तविक जनसम्पर्क, स्थानीय समस्यामा सक्रियता र स्पष्ट रणनीति बिना पार्टी भविष्यमा अझ गहिरो संकटमा पर्ने अवस्था छ।
