काठमाडौं । निर्वाचन नजिकिँदै जाँदा गाउँका चौतारा, शहरका चोक, घरदैलो कार्यक्रम र सामाजिक सञ्जाल सबैतिर उम्मेदवारहरूको सक्रियता बढेको छ। वर्षौंदेखि नदेखिएका अनुहारहरू अहिले हात जोड्दै, मुस्कुराउँदै, विकासका वाचा गर्दै मतदाताको ढोकामा पुगेका छन्। चुनाव लोकतन्त्रको उत्सव हो भनिन्छ। तर यो उत्सव केवल भाषण, नाराबाजी र र्यालीमा सीमित हुन नहुने आवाज पनि उत्तिकै बलियो छ। चुनावको समय मात्रै जनताको घरमा पुग्ने, समस्या सुन्ने र आश्वासन बाँड्ने प्रवृत्ति अब पुरानो भइसकेको छ। नागरिक सचेत भइसकेका छन्—कम्तीमा हुनुपर्छ।
वाचा धेरै, हिसाब कम
हरेक निर्वाचनमा शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी, सडक, खानेपानी र सुशासनका एजेन्डा दोहोरिन्छन्। तर अघिल्लो कार्यकालमा के भयो ?कति प्रतिबद्धता पूरा भए ?कति बजेट सही ठाउँमा पुग्यो ?कति नीति कार्यान्वयन भयो ?यी प्रश्नहरू उठाउने जिम्मा मतदाताकै हो। लोकतन्त्रमा मत केवल अधिकार होइन, दायित्व पनि हो। भावनामा बगेर, जात–समुदाय वा क्षणिक प्रभावमा परेर गरिएको निर्णयले पाँच वर्षको परिणाम दिन्छ। त्यसैले उम्मेदवारको विगत, कार्यशैली, पारदर्शिता र नैतिकताको मूल्यांकन नगरी मत दिनु भविष्यसँग खेलवाड गर्नु हो।
निर्वाचनको बेला सामाजिक सञ्जालमा प्रचारको बाढी चलेको छ , सबै राजनैतिक दलहरुले निर्वाचनमा विजयी हासिल गर्ने प्रतिवतापत्र सार्वजनिक गरिसकेका छन् , तर ती प्रतिवद्धता पत्र विगतका भन्दा फरक भने देखिदैनन् । भिडभाड देखाएर लोकप्रियता देखाउने, विपक्षीलाई कमजोर देखाउने र आफ्ना कमीकमजोरी ओझेलमा पार्ने प्रयास यसपटकको निर्वाचनमा बढि देखिएको छ । तर वास्तविक नेतृत्व भीडले होइन, कामले प्रमाणित हुन्छ। नागरिकले अब भाषणभन्दा तथ्य खोज्नुपर्छ। नाराभन्दा नीति हेर्नुपर्छ। आलोचनाबाट भाग्ने होइन, आलोचना सहने र जवाफ दिने नेतृत्व छान्नुपर्छ।
सचेत मतदाता नै बलियो लोकतन्त्र
लोकतन्त्रको गुणस्तर नागरिकको चेतनास्तरले निर्धारण गर्छ। पैसा, प्रभाव, डर वा भ्रमका आधारमा होइन, विवेकका आधारमा मत हाल्ने संस्कार बसाल्न सकियो भने मात्र राजनीतिक संस्कार पनि सुध्रिन्छ। निर्वाचनको संघारमा उम्मेदवारहरू दौडिरहेका छन्—गाउँदेखि शहरसम्म। अब पालो नागरिकको हो। आँखा खुला राखेर, प्रश्न सोधेर, हिसाब मागेर र भविष्य सोचेर निर्णय गर्ने बेला आएको छ। भोट केवल कागजको चिह्न होइन, त्यो देशको दिशा तय गर्ने साधन हो।
