काठमाडौं । नेकपा माओवादी केन्द्र र नेकपा एकीकृत समाजवादीबीचको नेतृत्व एकता प्रयास संकटमा पुगेको छ। पार्टी एकता घोषणासँगै भित्रभित्रै विभाजन र आन्तरिक असहमति तीव्र देखिएका छन्। यो अवस्थाले नेपालमा वामपन्थी राजनीतिको अवसरवादी प्रवृत्तिलाई स्पष्ट पारेको छ।
नेकपा माओवादी केन्द्रका वरिष्ठ नेता जनार्दन शर्माले संयोजक पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’सँग भेट गरी स्पष्ट पारेका छन् कि उनी हालको एकता प्रक्रियामा सहभागी हुने छैनन्। शर्माले स्रोतका अनुसार भने, “अहिले आउँदिनँ, आफैँ संघर्ष गर्छु। प्रचण्डबिना मलाई के अप्ठ्यारो पर्दो रहेछ म पनि हेर्छु। पछि आवश्यक पर्यो भने मिलौँला।” उनले नेतृत्व हस्तान्तरण र पार्टी पुनर्गठन नगरी हतारमा भएको एकता स्वीकार्य नरहेको अडान पनि राखेका छन्।
यस्ता संकेतले देखाउँछ कि पार्टी एकता घोषणामा सहभागी अधिकांश नेताहरू केवल अवसरवादी लाभका लागि अघि बढिरहेका छन्, न कि संगठनको वैचारिक मजबुतीका लागि। विगतका अनुभवहरूले देखाइसकेका छन् कि हतारो निर्णयले पार्टीलाई विग्रह र नेतृत्व अस्थिरतामा पुर्याउन सक्छ। २०७५ मा तत्कालीन नेकपा एमाले र माओवादी केन्द्रबीच भएको एकता तीन वर्ष नपुग्दै विघटन भएको इतिहासले यसलाई पुष्टि गर्छ।
एकीकृत समाजवादीका महासचिव घनश्याम भुसालले पनि प्रचण्डसँग भेटमा भने, “पहिले पार्टी पुनर्गठन गरौं, त्यसपछि एकता गरौँ।” तर प्रचण्डको जवाफ थियो—“पहिले एकता गरौँ, पछि पुनर्गठन गर्दै जाउँला।” यस असहमति पछि भुसाल पक्ष निराश हुँदै फर्किएको बुझिएको छ।
विश्लेषकहरूले अबको एकताको भविष्य अनिश्चित भएको र जेनजी विद्रोहपछिका राजनीतिक अवसरवादी प्रवृत्तिहरू स्पष्ट देखिएको टिप्पणी गरेका छन्। उनीहरूका अनुसार, नेतृत्व र संगठनात्मक कमजोरीको फाइदा उठाउँदै केही नेताहरू व्यक्तिगत स्वार्थ पूरा गर्न हतारमा एकता अघि बढाउन खोजिरहेका छन्।
अर्कोतर्फ, माओवादी र समाजवादी दलका प्रवक्ताहरूले सहमति पत्र र एकता प्रक्रियाको औचित्य पुष्टि गर्ने प्रयास गरिरहेका छन्। माओवादीका प्रवक्ता अग्निप्रसाद सापकोटाले भने, “विगतका अनुभव र विस्तृत छलफलका आधारमा गरिएको निर्णय हो। यो आकस्मिक होइन, दिगो हुनेछ।” तर आलोचकहरू भन्छन्—‘दिगोपनका दावीका बावजुद, आन्तरिक असहमति र नेताहरूको व्यक्तिगत स्वार्थले यस एकतालाई शून्य बनाउन सक्छ।’
एकता प्रक्रियामा सहभागी आठ दलले कात्तिक १९ मा भृकुटीमण्डपमा औपचारिक घोषणा गर्ने तयारी गरेको छ। तर नेतृत्व हस्तान्तरण, पार्टी पुनर्गठन, र वैचारिक स्पष्टता जस्ता संवेदनशील विषयहरूमा अझै स्पष्ट सहमति नहुँदा राजनीतिक रूपमा यसको स्थायीत्वप्रति शंका कायमै छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार, संकटको घडीमा हतारमा गरिएको एकताले माओवादी आन्दोलनको मूल उद्देश्य—सशक्त संगठन र जनपक्षीय वामपन्थी राजनीति—लाई कमजोर बनाउन सक्छ। जसले अवसरवादी प्रवृत्तिलाई बलियो बनाउँछ र दीर्घकालीन ।
