काठमाडौँ । लिज ट्रसले आफ्नो स्कूलको समयमा एक नाटकमा प्रसिद्ध बेलायती प्रधानमन्त्री मार्गरेट थ्याचरको भूमिका निभाएकी थिइन् । तर अहिले उनको नजर वास्तविक जीवनमा प्रधानमन्त्री बन्ने बाटोमा छ ।
बेलायतको आगामी प्रधानमन्त्रीको दौडमा अन्तिम दुई उम्मेदवारको टुंगो लागेको छ । बोरिस जोन्सनको स्थानमा अब या त ऋषि सुनक प्रधानमन्त्री बन्ने वा लिज ट्रस बस्ने छन् ।
बुधबार कन्जरभेटिभ सांसदहरुबीचको अन्तिम चरणको मतदानमा यो निर्णय भएको हो । पाँचौं चरणको मतदानमा ऋषि सुनकले सर्वाधिक १३७ मत प्राप्त गरे भने लिज ट्रसले ११३ मत प्राप्त गरेकी छन् ।
अब पार्टीका १.६ लाख सदस्यले हुलाक मतपत्रबाट मतदान गर्नेछन् । बेलायतको आगामी प्रधानमन्त्रीको नाम सेप्टेम्बर ५ मा घोषणा हुनेछ ।
गत वर्ष ४६ वर्षको उमेरमा लिज ट्रस बेलायतको दोस्रो महिला विदेशमन्त्री बनिन् ।
बेलायती संसदमा उनको अनुभव तुलनात्मक रूपमा धेरै नभए पनि उनले यो छोटो अवधिमा विभिन्न पदमा काम गरिसकेका छन् । उनले धेरै उच्च पदमा रहेकी छिन् ।
लिज ट्रसको जन्म सन् १९७५ मा अक्सफोर्डमा भएको थियो । ट्रसका अभिभावकको बारेमा उपलब्ध जानकारी अनुसार उनका बुबा गणितका प्राध्यापक र आमा नर्स हुन् ।
जब लिज चार वर्षको थियो, उनी स्कटल्याण्डको पेस्लीमा सरे । यसपछि सन् १९८३ मा उनको एउटा अभिनयमा राजनीतिज्ञ बन्ने इच्छा देखियो । उनले आफ्नो विद्यालयको एउटा नाटकमा मार्गरेट थ्याचरको भूमिका निभाएकी थिइन् । यसपछि उनको परिवार लीड्समा सर्यो, जहाँ उनले राज्य माध्यमिक विद्यालयबाट थप शिक्षा प्राप्त गरिन ।
ट्रसले अक्सफोर्ड विश्वविद्यालयबाट उच्च शिक्षा हासिल गरेकी छन् । उनले दर्शन, राजनीति र अर्थशास्त्र गरेकी छन् । यससँगै उनी राजनीतिमा पनि सक्रिय थिइन् । उनले सुरुमा लिबरल डेमोक्र्याटसँग काम गरिन् र पछि कन्जरभेटिभ पार्टीका लागि सक्रिय रूपमा काम गरिन् ।
त्यसपछि उनले शेल र केबल एण्ड वायरलेसमा लेखापालको रूपमा काम गरे । तर उनी सधैं संसदमा जान चाहन्थिन् । उनी २००१ र २००५ को आम चुनावमा हेम्सवर्थ र क्याडर-भ्यालीबाट कन्जरभेटिभ पार्टीको उम्मेदवार थिइन् । यद्यपि उनले कुनै पनि सिट जित्न सकेनन्, उनी २००६ मा ग्रीनविचको सल्लाहकारको रूपमा निर्वाचित भइन् । २००८ मा, उनले राइट अफ सेन्टर सुधार थिंक ट्याङ्कको उपनिर्देशकको रूपमा काम गर्न थालिन ।
उनी कन्जरभेटिभ नेता डेभिड क्यामरुनलाई मन पर्ने उम्मेदवारहरूको ए-लिस्टको एक हिस्सा पनि थिइन् । त्यसपछि उनी जिते र २०१० मा सांसद निर्वाचित भइन्, टोरी पार्टीको आरक्षित दक्षिण पश्चिम नोर्फोक सीटमा १३ हजार १४० मतको बहुमतका साथ विजयी भइन् ।
संसदमा रहँदा उनले ‘ब्रिटानिया-अनचेन्ड’ पुस्तकको सह-लेखन पनि गरेकी थिइन् ।
२०१२ मा, सांसद बनेको दुई वर्षपछि, उनी तत्काल सरकारको हिस्सा बनिन् । उनी शिक्षामन्त्री भएर सरकारमा सामेल भइन् ।
उनी र लिब डेमका उपप्रधानमन्त्री निक क्लेगबीच विद्यालयमा नयाँ सुधारका विषयमा धेरै विवाद भएको थियो तर क्यामरुनले उनलाई २०१४ मा वातावरण मन्त्रीमा पदोन्नति गरे । यसपछि सन् २०१५ मा उनी फेरि चर्चामा आइन् । सन् २०१५ मा कन्जर्भेटिभ कन्फरेन्समा पनीरको आयातमा भाषण दिएकोमा उनको खिल्ली उडाइएको थियो । तर ट्रोलर्सको कमेन्टको बाबजुद उनी अगाडि बढिरहेकी छिन् ।
युरोपियन युनियनबाट बाहिरिने जनमत संग्रहमा उनले ब्रेक्जिटलाई युरोपियन युनियनमा रहन समर्थन गरेकी थिइन् । उनले ब्रेक्जिटलाई ‘दुःखद’ हुने बताएकी थिइन् । तर, पछि उनको मन परिवर्तन भयो । २०१६ मा, उनी थेरेसा मेको नेतृत्वमा रहेको सरकारमा न्याय सचिव (न्याय मन्त्री) भइन् । अर्को वर्ष उनी अर्थ मन्त्रालयमा मुख्य सचिव भइन् ।
सन् २०१९ मा बोरिस जोनसन प्रधानमन्त्री भएपछि ट्रसलाई अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार मन्त्रीको जिम्मेवारी दिइएको थियो । विदेशमन्त्रीको रूपमा, उनले उत्तरी आयरल्याण्ड प्रोटोकलको जटिल समस्या समाधान गर्न खोजेकी थिइन् । उनको यो कदमको युरोपियन युनियनले चर्को आलोचना गरेको थियो ।
उनले इरानमा पक्राउ परेका दुई बेलायती-इरानी नागरिक नाजानिन जाघारी-र्याक्लिफ र अनुसेह आशुरीको रिहाइ पनि सुनिश्चित गरेकी थिइन् ।
युक्रेनमा रुसको आक्रमणपछि उनी सक्रिय रहेकी छिन् । उनले यस विषयमा सधैं कडा रवैया अपनाएकी छन् ।
ट्रसले बेलायती मानिसहरूलाई समर्थन गरेकोमा पनि धेरै आलोचनाको सामना गर्नुपर्यो जसले युद्धमा सामेल हुन निजी रूपमा युक्रेन जाने इच्छा व्यक्त गरेका थिए ।
