यमनका हुथी विद्रोहीहरू युद्धमा प्रत्यक्ष रूपमा सामेल भएसँगै मध्यपूर्व द्वन्द्व थप जटिल बन्दै गएको छ । यसैबीच इरानले खाडी क्षेत्रमा रहेका दुई प्रमुख एल्युमिनियम प्लान्टमा मिसाइल र ड्रोन आक्रमण गरेको दाबी गर्दै क्षेत्रीय आर्थिक जोखिम थप गहिरिएको सङ्केत दिएको छ ।
फेब्रुअरी २८ मा इरानमाथि अमेरिका–इजरायलद्वारा गरिएको आक्रमणपछि सुरु भएको युद्ध अहिले क्षेत्रभर फैलिएको छ । यसले विश्व ऊर्जा बजारमा दबाब सिर्जना गर्नुका साथै विश्व अर्थतन्त्रमा नकारात्मक असर पर्ने चिन्ता बढाएको छ । वासिङ्टन र तेहरानबीच सम्भावित वार्ताको अवस्था अझै अनिश्चित रहँदा दैनिक आक्रमण र प्रतिआक्रमण जारी छन् ।
आइतबार बिहान तेहरानमै दुई शक्तिशाली विस्फोटले सहर हल्लिएको एएफपीका संवाददाताले जनाएका छन्, यद्यपि लक्षित स्थान स्पष्ट हुन सकेको छैन । कतारी समाचार च्यानल अल अरबीले आफ्नो तेहरानस्थित कार्यालय रहेको भवनमा इजरायली क्षेप्यास्त्र प्रहार भएको दाबी गरेको छ । सार्वजनिक गरिएको भिडियोमा फुटेका झ्याल, चकनाचुर काँच र बाहिर सडकभरि छरिएका भग्नावशेष देखिएका छन् । एक स्थानीय कलाकारका अनुसार अघिल्लो रातको आक्रमण यति तीव्र थियो कि ‘सम्पूर्ण सहर नै थरथराएको’ अनुभूति भएको थियो ।
इरानको राज्य सञ्चारमाध्यमका अनुसार अमेरिका–इजरायल आक्रमणले स्ट्रेट अफ होर्मुज नजिकैको बन्दर खमीर बन्दरगाह क्षेत्रमा पनि प्रहार गरेको छ । उक्त क्षेत्रबाट इरानले शत्रु शक्तिहरूसँग सम्बन्धित ढुवानी रोकिएको दाबी गरेको छ ।
यसको जवाफस्वरूप इरानको रिभोलुसनरी गाड्र्सले बहराइन र संयुक्त अरब इमिरेट्समा रहेका विश्वका दुई ठूला एल्युमिनियम उद्योगसँग सम्बन्धित प्लान्टहरूमा मिसाइल तथा ड्रोन प्रहार गरेको जनाएको छ । ती उद्योगहरूलाई अमेरिकी सेना र एयरोस्पेस क्षेत्रसँग सम्बन्धित भन्दै लक्ष्य बनाइएको बताइएको छ । एमिरेट्स ग्लोबल एल्युमिनियमले आक्रमणमा छ जना घाइते भएको र संरचनामा ठूलो क्षति पुगेको जनाएको छ भने बहराइनमा एल्युमिनियम बहराइनका दुई कर्मचारी घाइते भएको त्यहाँको राज्य मिडियाले पुष्टि गरेको छ ।
यसैबीच, यमनका हुथी विद्रोहीहरूले शनिबार इजरायलका रणनीतिक स्थानहरूमा ‘क्रुज मिसाइल र ड्रोनको व्यापक आक्रमण’ गरेको दाबी गर्दै युद्धमा आफ्नो पहिलो प्रत्यक्ष सहभागिता जनाएका छन् । यसले द्वन्द्वलाई लाल सागर क्षेत्रसम्म विस्तार गर्ने सङ्केत दिएको छ, जसले साउदी अरेबियालाई आफ्नो तेल निर्यात मार्ग परिवर्तन गर्न बाध्य बनाएको छ ।
यसअघि पनि गाजामा इजरायलको सैन्य कारबाहीका क्रममा हुथीहरूले लाल सागर र एडनको खाडीमा जहाजहरूलाई लक्षित गर्दै आक्रमण गरेका थिए, जसका कारण अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारिक मार्गहरू प्रभावित भएका थिए ।
द्वन्द्व विस्तार हुँदै जाँदा इराक र सिरिया पनि प्रभावित बन्दै गएका छन् । सिरियाली अधिकारीहरूले आइतबार इराकबाट अमेरिकी सैन्य अड्डालाई लक्षित गरी पठाइएको ड्रोन आक्रमण विफल बनाइएको बताएका छन्, जुन इरान समर्थित समूहहरूले दाबी गरेका आक्रमणहरूको शृङ्खलापछि भएको हो ।
तनाव कम गर्ने प्रयासस्वरूप पाकिस्तानले सोमबार इस्लामाबादमा साउदी अरेबिया, टर्की र इजिप्टका विदेशमन्त्रीहरूलाई आमन्त्रण गर्दै कूटनीतिक पहल अघि बढाएको छ । पाकिस्तानका विदेशमन्त्री इशाक दारले इरानी समकक्षीसँगको संवादमा वार्ता नै स्थायी समाधानको मार्ग भएको उल्लेख गर्नुभएको छ । जर्मनीका विदेशमन्त्री जोहान वाडेफुलले पनि अमेरिका–इरान प्रत्यक्ष वार्ता छिट्टै हुन सक्ने सङ्केत गर्नुभएको छ ।
अमेरिकी पक्षबाट पनि गतिविधि तीव्र देखिएको छ । अमेरिकी विशेष दूत स्टिभ विटकफले १५ बुँदे समाधान प्रस्ताव अघि सारेको जनाइएको छ । यसैबीच, करिब तीन हजार ५०० मरीन र नाविक बोकेको युएसएस त्रिपोली युद्धपोत मध्यपूर्व पुगेको छ ।
अमेरिकी उपराष्ट्रपति जे डी भान्सले अमेरिका आफ्ना सैन्य उद्देश्य पूरा गर्न सफल भएको दाबी गर्दै पनि युद्ध अझ केही समय जारी रहने सङ्केत गर्नुभएको छ । यसैबीच पेन्टागनले खारग टापु र स्ट्रेट अफ होर्मुज आसपास सम्भावित स्थल कारबाहीका लागि योजना बनाइरहेको समाचार सार्वजनिक भएको छ, यद्यपि राष्ट्रपति ट्रम्पले औपचारिक स्वीकृति दिनुभएको छैन ।
यस तनावपूर्ण अवस्थाबीच इरानले अमेरिकी विश्वविद्यालयहरूलाई पनि चेतावनी दिएको छ । रिभोलुसनरी गार्ड्सले अमेरिका–इजरायल आक्रमणको निन्दा नगरे मध्यपूर्वस्थित अमेरिकी क्याम्पसहरूलाई लक्ष्य बनाइने धम्की दिएको छ ।
अर्कोतर्फ, लेबनानमा इजरायली आक्रमण जारी छ । तेहरान समर्थित हिजबुल्लाहले मार्च २ मा इजरायलतर्फ रकेट प्रहार गरेपछि सुरु भएको झडपमा शनिबार तीन पत्रकार मारिएका छन् । लेबनानी राष्ट्रपति जोसेफ अउन र प्रधानमन्त्री नवाफ सलामले उक्त घटनालाई युद्ध अपराधको संज्ञा दिनुभयो । स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार दक्षिणी लेबनानमा इजरायली आक्रमणमा नौ जना प्यारामेडिक्सको पनि मृत्यु भएको छ ।
आइतबार इजरायलले दक्षिण लेबनानमा आफ्ना एक सैनिकको मृत्यु भएको पुष्टि गरेको छ । यसैबीच बेरुत नजिक विस्थापित एक आमा नासिमा इस्माइलले आफ्ना सन्तानको सुरक्षाको कामना गर्दै ‘हाम्रोभन्दा राम्रो दिन देखून्’ भन्ने आशा व्यक्त गर्नुभएको छ ।
