मध्यपूर्वको युद्ध सुरु भएदेखि इरानमा क्रिप्टोकरेन्सीको ठूलो प्रवाह भएको छ । विशेषज्ञहरूका अनुसार, यसलाई इरानको क्रान्तिकारी गाड्र्समाथि लगाइएका प्रतिबन्धहरू पार गर्न र तीव्र मुद्रास्फीतिबाट पीडित नागरिकहरूका लागि वित्तीय सुरक्षित माध्यमको रूपमा प्रयोग गरिएको छ ।विशेषज्ञहरूले डिजिटल मुद्राहरू इरानमा कसरी प्रयोग भइरहेका विश्लेषण गरेका छन् ।
ठूलो रकमको प्रवाह
असाधारण रूपमा ठूलो प्रवाहमा, इजरायल–अमेरिका हवाई हमलाको पहिलो दिन फेब्रुअरी २८ देखि मार्च २ सम्म इरानी एक्सचेन्ज प्लेटफर्मबाट करोडौँ डलर बराबरको क्रिप्टोकरेन्सी बाहिर गएको तथ्यांकहरू देखिएका छन् ।मार्च ५ सम्म, ती रकमको करिब एक तिहाइ विदेशी एक्सचेन्जमा सारिएको थियो ।
केही रकम नागरिकहरूले आफ्नो बचत सुरक्षित राख्न पठाएका भए पनि, रकमको ठूलो आकारले ‘सत्ता सम्बन्धी पात्रहरूको’ संलग्नता देखाएको विश्लेषकहरू बताउँछन् । यस्तो कार्यले सम्भावित थप प्रतिबन्ध वा साइबर आक्रमणको डरलाई सङ्केत गर्छ ।
जुन २०२५ मा, अघिल्लो इजरायल–इरान सङ्घर्षको उच्च बिन्दुमा, क्रिप्टोकरेन्सी प्लेटफर्मबाट ठूलो रकम चोरी भएको थियो, जसमा इजरायलसँग सम्बन्धित ह्याकरहरूको संलग्नता रहेको बताइएको थियो ।
इरानसँग सम्बन्धित
विश्लेषण अनुसार, यस ठूलो प्रवाहमा प्रयोग भएका धेरै डिजिटल वालेटहरू प्रत्यक्ष रूपमा क्रान्तिकारी गाड्र्ससँग जोडिएका छन् ।
“इन्टरनेट बन्द हुँदा समेत केही रकम बाहिर जान्छ, जसले देखाउँछ कि केही व्यक्तिलाई एक्सचेन्जको क्रिप्टो सम्पत्ति पहुँच छ,” क्रिप्टोकरेन्सी विश्लेषकहरूले बताएका छन् ।
गत वर्ष, गाड्र्ससँग सम्बन्धित वालेटमा अर्बौँ डलरभन्दा बढी क्रिप्टोकरेन्सी जम्मा गरिएको थियो, जसले देशको कुल प्रवाहको आधाभन्दा बढी प्रतिनिधित्व गर्छ र यो भाग अझ बढिरहेको छ ।
अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्धका कारण पारम्परिक वित्तीय प्रणालीबाट काटिएको इरानका लागि, क्रिप्टोकरेन्सी वैकल्पिक माध्यम बनेको छ । यसले राज्यलाई प्रतिबन्धित तेल बिक्री गर्न वा यमनका हूथी विद्रोही जस्ता समूहलाई गोप्य रूपमा वित्तीय सहयोग गर्न अनुमति दिन्छ ।
आर्थिक मिडियाले पनि यस वर्ष इरानले क्रिप्टोकरेन्सी प्रयोग गरी बैलिस्टिक मिसाइल, ड्रोन र अन्य उन्नत हतियार प्रणाली बिक्रीका लागि प्रस्ताव गरेको बताएको छ ।
डिजिटल सम्पत्ति बैंक ट्रान्सफरसँग तुलना गर्दा छिटो र कम खर्चिलो छ र अन्तर्राष्ट्रिय नियमका खाडलका कारण ट्र्याक गर्न कठिन छ ।
क्रान्तिकारी गाड्र्स र इरानी केन्द्रीय बैंकले स्थिर डिजिटल मुद्राहरूलाई प्राथमिकता दिएका छन्, जसलाई सामान्यतया डलरसँग जोडिएको हुन्छ ।
तर नागरिकहरू व्यापक रूपमा बिट्कोइनमा आकर्षित भएका छन्, जुन प्लेटफर्मबाट निकालेर व्यक्तिगत वालेटमा सुरक्षित राख्न सकिन्छ ।
वर्तमानमा बिट्कोइनको मूल्य ६८ हजार डलरभन्दा बढी छ ।
विश्लेषकहरूले युद्धअघि पनि इरानमा कडा दमन गरिएको प्रदर्शनहरूमा डिजिटल मुद्राको व्यापक प्रयोग देखिएका बताएका छन् । मुद्रास्फीतिले ५० प्रतिशत नजिक पुगिसकेको अवस्थामा, क्रिप्टोकरेन्सीले राष्ट्रिय मुद्राको पतनसँग जुदिरहेको जनतालाई ‘जीवनरेखा’ प्रदान गरेको छ ।
