युक्रेन, रुस र संयुक्त राज्य अमेरिकाका वार्ताकारहरू चार वर्षदेखि जारी युद्ध अन्त्य गर्ने प्रयासस्वरूप बुधबार अबुधाबीमा भेला हुन तयारीमा रहेका छन् । सन् २०२२ को फेब्रुअरीमा रुसले युक्रेनमाथि आक्रमण गरेपछि सुरु भएको यो द्वन्द्व दोस्रो विश्वयुद्धपछिको युरोपकै सबैभन्दा घातक युद्धका रूपमा लिइँदै आएको छ, तर यसलाई अन्त्य गर्ने उद्देश्यले भएका धेरै चरणका कूटनीतिक प्रयासहरू अहिलेसम्म सफल हुन सकेका छैनन् ।
वार्ताको तयारी भइरहेका बेला रुसले युक्रेनको ऊर्जा संरचनामाथि ठूलो ड्रोन र मिसाइल आक्रमण गरेको घटनाले अबुधाबीमा हुने छलफलको वातावरणलाई गम्भीर बनाएको छ । ती आक्रमणका कारण शून्य डिग्रीभन्दा तलको तापक्रममा युक्रेनका धेरै क्षेत्रमा बिजुली र तताउने सेवा अवरुद्ध भएको छ, जसले वार्ताबाट ठोस प्रगति हुने सम्भावनालाई छायाँमा पार्ने खतरा उत्पन्न गरेको छ ।
युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमर जेलेन्स्कीले मङ्गलबार रुसका यस्ता आक्रमणले मस्कोको सोच परिवर्तन नभएको पुष्टि हुने बताउनुभएको छ । उहाँले रुसले अझै पनि युद्ध र युक्रेनको विनाशमै जोड दिइरहेको र कूटनीतिलाई गम्भीर रूपमा नलिइरहेको टिप्पणी गर्नुभएको छ । साथै, वार्ता टोलीको काम सोहीअनुसार समायोजन गरिने सङ्केत पनि उहाँले दिनुभएको छ ।
वार्ताको मुख्य विवादास्पद विषय पूर्वी युक्रेनका भूभागहरूको दीर्घकालीन भविष्य हो । मस्कोले कुनै पनि सम्झौताका पूर्व सर्तका रूपमा युक्रेनी सेनाले डोनबास क्षेत्रका भारी किल्लाबन्द सहरसहितका इलाकाबाट फिर्ता हुनुपर्ने माग गर्दै आएको छ । साथै, आक्रमणमार्फत कब्जा गरिएका भूभागहरू रुसकै हुन् भन्ने अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता पनि उसले खोजिरहेको छ ।
यसको विपरीत, किएभले वर्तमान फ्रन्ट लाइनमै द्वन्द्व रोक्नुपर्ने अडान लिएको छ र सेनाको एकपक्षीय फिर्तालाई अस्वीकार गर्दै आएको छ । बुधबार र बिहीबारका लागि तय गरिएको वार्ता गत सप्ताहन्तमा स्थगित गरिएको थियो, जसलाई क्रेमलिनले तीन पक्षबीचको समय व्यवस्थापनसम्बन्धी विषयसँग जोडेको थियो ।
युक्रेनी प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व सुरक्षा परिषद्का प्रमुख रुस्तम उमरोभले गर्नुहुनेछ । उहाँलाई सहकर्मीहरूले कुशल र अप्रत्याशित रणनीति अपनाउने वार्ताकारका रूपमा लिने गरेका छन् । रुसतर्फबाट सैन्य गुप्तचर प्रमुख इगोर कोस्त्युकोभ शीर्ष वार्ताकारका रूपमा सहभागी हुनुहुनेछ, जसलाई युक्रेन आक्रमणमा भूमिकाका कारण पश्चिमी मुलुकहरूले प्रतिबन्ध लगाएका छन् ।
गत महिना अबुधाबीमै भएको अघिल्लो चरणको वार्तामा अमेरिकी टोलीको नेतृत्व राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका दूत स्टिभ विटकफले गर्नुभएको थियो ।
रुसले युक्रेनको करिब २० प्रतिशत भूभाग नियन्त्रणमा लिइसकेको छ र वार्ता असफल भएमा डोनेट्स्क क्षेत्रको बाँकी भाग पनि कब्जा गर्ने चेतावनी दिएको छ । युक्रेनले भने मस्कोलाई प्रोत्साहित गर्ने र भविष्यमा पुनः आक्रमण रोक्न असफल हुने कुनै पनि सम्झौतामा हस्ताक्षर नगर्ने स्पष्ट पारेको छ । किएभले अझै पनि डोनेट्स्क क्षेत्रको करिब पाँचौँ भागमा नियन्त्रण कायम राखिरहेको छ ।
एएफपीको विश्लेषणअनुसार रुसको हालको प्रगतिका दरमा बाँकी भूभाग कब्जा गर्न मस्कोको सेनालाई थप करिब १८ महिना लाग्न सक्छ, तर युक्रेनी नियन्त्रणमा रहेका क्षेत्रमा कडा रूपमा सुदृढ सहरी केन्द्रहरू रहेका छन् । रुसले लुगान्स्क, खेरसन र जापोरिझिया क्षेत्रहरू पनि आफ्नै भएको दाबी गर्दै आएको छ ।
जनमत सर्वेक्षणहरूले युक्रेनी जनताको बहुमत शान्तिको बदलामा भूभाग हस्तान्तरण गर्ने सम्झौताका विरुद्धमा रहेको देखाएका छन् । धेरै नागरिकले आफ्ना सैनिकहरूले वर्षौंदेखि जोगाउँदै आएका भूभाग त्याग्ने कल्पनालाई अस्वीकार्य मानिरहेका छन् ।
युद्धको मैदानमा रुसले ठूलो मानवीय क्षतिका बाबजुद दबाब कायम राख्दै आएको छ । राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले पश्चिमी समर्थकहरूलाई हतियार आपूर्ति बढाउन र क्रेमलिनमाथि आर्थिक तथा राजनीतिक दबाब तीव्र बनाउन आग्रह गर्दै आउनुभएको छ । यस वर्ष भएका आक्रमणहरूले किएभको ऊर्जा संरचनामा गम्भीर क्षति पुर्याउँदा लाखौँ मानिस बिजुली र तताउने सेवाबाट वञ्चित भएका छन् ।
गत महिना अबुधाबीमा अमेरिकी मध्यस्थतामा भएको पहिलो चरणको वार्तापछि पनि धेरै युक्रेनी नागरिक मस्कोसँग ठोस सम्झौता हुनेमा शङ्कामा छन् । किएभका बासिन्दा पेट्रोले भन्नुभयो, “हामीले सबैभन्दा खराबका लागि तयार रहनुपर्छ र सबैभन्दा राम्रोको आशा गर्नुपर्छ ।”
